خانه » دامپزشکی » بیماری ها » مروری بر سندرم گاوهای زمینگیر (Downer cow syndrome)

مروری بر سندرم گاوهای زمینگیر (Downer cow syndrome)

سندرم گاوهای زمینگیر یکی از مشکلات رایج در گاوهای شیری است. عوامل ایجاد کننده این سندرم بسیار متنوع و متفاوت می باشند، اگرچه کمتر به برخی از علل ایجاد کننده آن توجه و تشخیص داده می شود.

زمین گیری می تواند ناشی از علل مختلفی همچون ضعف عضلانی، آسیب های عصبی ناشی از زایمان، تروما و بیماری هایی نظیر لکوز نخاعی، بیماریهای متابولیک که در راس آنها تب شیر مطرح است، توکسمی ها از جمله ورم پستان و متریت، سپتی سمی ها مثل پریتونیت و پنومونی باشد (در نمودار ۱ به طور کامل به علل ایجاد کننده این سندرم اشاره شده است). در بررسی ای که در ۲۱ ایالت آمریکا انجام شد، نشان داد که آسیب های مرتبط با زایمان، هایپوکلسمی و آسیب های تروماتیک ناشی از لیز خوردن به ترتیب ۲۲، ۱۹ و ۱۵ درصد موارد را به خود اختصاص می دهند. به طور کلی گاوهای زمینگیر را به دو دسته هوشیار (Alert) و غیر هوشیار (non Alert) تقسیم بندی می کنند.  در گاوهای Alert اشتها نرمال است، فعال هستند و معمولا خود را روی زمین می کشند (اصطلاحا به آنها گاوهای خزنده گویند). این دسته از گاوها پاسخ به درمان و پیش آگهی بهتری نسبت به گاوهای non Alert دارند.

نمودار ۱٫ علل سندرم گاوهای زمینگیر

نمودار ۱٫ نه تنها به ذکر علل سندرم گاوهای زمینگیر می پردازد بلکه به این نکته مهم اشاره دارد که این سندرم تشخیص تفریقی های زیادی دارد که توجه به آنها حساسیت معاینات تشخیصی را آشکار می سازد.

 

علائم بالینی: عدم توانایی در ایستادن، زمینگیری در حالت جناغی (Sternal recumbency) و در ادامه در حالت جانبی (lateral recumbency) قرار می گیرند، مدفوع معمولا خشک و ادرار تیره رنگ (در موارد پیشرفته ناشی از نکروز عضلانی، آزاد شدن هموگلوبین، ورود آن به کلیه و ایجاد میوگلوبینوری)، خم شدن انگشتان اندام حرکتی خلفی به هنگام تلاش جهت برخاستن (knuckling) و همچنین با توجه به آسیب شناسی بیماری باید علائم اختصاصی مربوط به آنها را نیز مدنظر قرار داد.

پروتکل تشخیصی: حذف و تشخیص یکسری موارد مثل متریت، ورم پستان، TRP و غیره از طریق معاینه بالینی/ بررسی وضعیت رفلکس های عصبی در اندام خلفی و ملامسه عضو از نظر در رفتگی و شکستگی ها/ توش رکتال جهت تشخیص شکستگی لگن، در موارد درفتگی ها و همچنین حضور کریپتیشن.

در تشخیص این موارد علاوه بر بررسی کامل وضعیت حیوان و علائم بالینی، باید یکسری سوالات پرسیده شود که عبارتند از:

۱- سن و مرحله تولیدی دام، ۲- مدت زمان زمینگیری، ۳- وضعیت زایمان (از جهت زمان زایمان، نوع زایمان (طبیعی یا سخت زایی) و اینکه آیا گوساله زنده مانده یا خیر)، ۴- چند گوساله متولد شده، ۵- اقدامات مدیریتی انجام گرفته، ۶- بررسی وضعیت جفت ماندگی، ۷- اقدامات درمانی انجام شده و بسته به موقعیت موجود سوالات دیگری ممکن است مطرح شود.

از بیوشیمی بالینی و تست های آزمایشگاهی تشخیص نیز می توان استفاده کرد. برای نمونه در این سندرم، کراتین فسفاتاز (CK) افزایش می یابد، ارزیابی ادرار جهت مقدار میوگلوبین، همچنین سنجش میزان کلسیم و فسفر سرم.

درمان: هدف اولیه پیشگیری از آسیب عضلانی و عصبی متعاقب زمینگیری است، به نحوی که با فراهم کردن بستر نرم، صاف و خشک این شرایط را محیا می کنیم. درمان غوطه­وری در آب (floating therapy) بهترین روش برای کاهش فشارهای عضلانی و همچنین محافظت عروقی است (دمای آب در این حالت نباید از دمای بدن دام کمتر شود)، استفاده از جرثقیل جهت ایستاده نگه داشتن گاو نیز در مرحله ی بعدی استفاده می شود.

در کنار اقدامات فوق درمان آنتی بیوتیکی در موارد توکسمی و سپتی سمی، ضد التهاب های غیر استروئیدی (NSAIDs)، مایع درمانی، استفاده از پمادهای موضعی جهت بهبود درماتیت ها و دردهای ناشی از فشار، همچنین بسته به سبب شناسی سندرم، درمان مناسب نیز باید انجام پذیرد، به طور مثال در هیپوکلسمی تجویز کلسیم در کنار اقدامات درمانی فوق بایستی صورت پذیرد.

از اقدامات مهمی که در طول پیگیری کردن مراحل درمانی (follow up) باید مدنظر قرار داد، شرایط بستر مناسب، قرار دادن آب و غذای تازه، پهلو به پهلو کردن حیوان هر چند ساعت یکبار جهت جلوگیری از آسیب عضلانی، تمیز کردن پوست حیوان و جلوگیری از تماس مداوم آن با ادرار است.

 

پیشگیری: بهبود شرایط مدیریتی از جمله اصلاح بسترهای لغزنده، مدیریت تغذیه به ویژه گاوهای انتظار زایش، رعایت سن مناسب تلقیح تلیسه ها، استفاده از اسپرم­های راحت­زا، عدم قرار گرفتن تلیسه ها و گاوها در بهاربندهای مشترک، رعایت اصول صحیح در هنگام زایمان و تحت نظر قرار دادن گاوهای تازه زا. مانیتورینگ گاوهای حوالی زایمان و مداخله ی سریع برای گاوهای که در معرض خطر بالای رخداد مشکل هستند (نظیر استفاده از کلسیم خوراکی جهت پیشگیری از رخداد تب شیر).

در پایان ذکر این نکته ضروری است که اگرچه در بسیاری از موارد پیش آگهی درمانی این سندرم مطلوب است ولی بایستی توجه داشت که نباید زمان طلایی رسیدگی به حیوان را از دست داد چون در کمتر از ۶ ساعت زمینگیری ضایعات برگشت ناپذیری در عضلات به وجود خواهد آمد و منجر به حذف دام خواهد شد.

نظر دهید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

6 + 1 =

banner soha2